A cultura horizontal

Reproducimos a continuación a reportaxe “A cultura horizontal. Estaleiro é a primeira editora en apostar polo ‘copyleft’“, publicado por El País no pasado 19 de decembro, en que se recollen diferentes informacións sobre o pasado, presente e futuro do noso proxecto editorial e declaracións de Vítor Suárez, membro fundador de Estaleiro Editora.

A cultura horizontal. Estaleiro é a primeira editora en apostar polo ‘copyleft’

Trinta ou corenta persoas interesadas “en producir cultura libre”. Esas foron as condicións de nacemento de Estaleiro Editora, o único proxecto editorial galego que refuga os dereitos de autor tal e como se entenderon até agora. “Utilizamos licenzas libres de edición porque así resulta máis doado”, resume Vítor Suárez, membro fundador de Estaleiro, quen engade: “Evidentemente, hai unha cuestión ideolóxica; todos os socios da editora compartimos unha visión crítica sobre a lexislación actual sobre a propiedade intelectual”. “A liberación cultural baseada no copyleft”, funcionamento asembleario ou espazo á marxe “da literatura e o pensamento subsidiado” con tres libros na rúa poden conformar, segundo os seus traballadores, unha definición aproximada da actividade de Estaleiro. O proxecto presentouse en Santiago de Compostela o pasado mércores.

Malia a que historia da editorial arrinca en 2005, non foi antes de febreiro deste ano que Estaleiro botou o seu primeiro barco. Plan de fuga titulou Alberto Lema (Vimianzo, 1975) os seus poemas para o experimento. Apenas tres meses despois, o propio Lema publicaba Unha puta percorre Europa, simultaneamente en Galaxia (galego) e Caballo de Troya (castelán). Rubén Ruibal, premio Nacional de Literatura Dramática en 2007 con Limpeza de sangue, tamén agardaba quenda de edición no Estaleiro: Fume e, con Carlos Losada, Insomnio. A revolução pendente. Feminismo e democracia, de Carlos Diegues, completa, na altura, o catálogo. “Son tres obras moi diferentes en xéneros e contidos [poesía, teatro e ensaio]“, argúe Vítor Suárez, “pero detrás pódese advertir certa ideoloxía”. O aparente olfacto editor é relativizado por Suárez: “Nas decisións só pesa o gusto da asemblea; evidentemente, o gusto ten que ver coa ideoloxía”.

“Non temos vocación de zapadores, nin de encher ocos”, asegura. Estaleiro parece situarse fóra da retórica sobre a denominada “normalización do sistema literario”. “O único que pretendemos é producir cultura dun xeito horizontal, non empresarial”, afirma, “e tampouco queremos ser unha grande editora para consagrar autores, senón proporcionar oportunidades para entrar no campo cultural”. O abaratamento da mediación tecnolóxica -”o proceso dixital facilita a edición enormemente”- contribúe á peculiar estructura de funcionamento de Estaleiro. E, malia á que as tiraxes iniciais de libros na editora son reducidas, 250 exemplares, o abandono da técnica offset permite a reimpresión sen custo engadido. Os títulos de Estaleiro poden descargarse de balde na web.

“Estaleiro non exerce violencia simbólica sobre os autores que non aceptan a normativa legal do galego”, oufánanse dende o proxecto editorial. A revolução pendente, o achegamento do profesor Carlos Diegues (Bueu, 1978) a unha teoría do feminismo igualitario, publicouse en portugués. “Ademais de que podemos publicar autores directamente en portugués” [sairá Subúrbia Duas estações, poemas do brasileiro Óscar Mourave], explica, antes de analizar: “Se publicamos a un escritor reintegracionista, ten máis posibilidades de chegar a posicións centrais que se publica nunha editora estritamente reintegracionista”. Na planificación inmediata de Estaleiro, amais de Mourave, figuran o Manifesto contra o traballo, do grupo alemán Krisis, o teatro de Marcos Abalde (Vigo, 1982), Canibalismo, os relatos de Moncho Iglesias (Vigo, 1974) Tres cores e Máquina de guerra, o primeiro libro de poemas de Raida Rodríguez (Ourense, 1980).

Estaleiro Editora organiza fESTALEIRO, festa por unha cultura libre

A editorial independente galega Estaleiro Editora celebrará, o próximo mércores 17 de decembro a primeira edición de fESTALEIRO, festa por unha cultura libre. A festa celebrarase no pub Tarasca de Santiago de Compostela (R. Entremuros 13) dende as 22:00 h.

A entrada á festa é gatuíta e haberá sorteos de livros de Estaleiro Editora e de outras editoras independentes, discos editados sob licencias libres e outro material.

A festa contará coas actuacións dos grupos The Name e Ataque Escampe. A banda de rock de serie B celebra tamén, con este concerto, a despedida da súa exitosa xira “A invención da pólvora”.

Estaleiro Editora pretende, con este acto, divulgar diferentes manifestacións artísticas do ámbito da cultura libre e a creación de espacios en que difundir o seus materiais, alternativos ao circuito oficial da literatura e do pensamento subsidiados.

Lembramos que, coa intención de fomentar o consumo dos seus produtos culturais, o estaleiro coloca todos os seus produtos no seu web, www.estaleiroeditora.org, para descarga libre e gratuíta.

Breve crónica do acto de Estaleiro no Gomes Gaioso

No Centro Social Gomes Gaioso, em Monte Alto, A Corunha, celebrou-se, no passado dia 22 de Novembro, um acto em que estiveram presentes vários membros de Estaleiro Editora com uma selecção da sua incipiente produção, e em que se apresentou o livro A Revolução pendente. Feminismo e democracia.

Antes do começo do acto a Editora oferecia os seus bens culturais a preços económicos.

Às 20:00 organizou-se uma mesa conformada por três pessoas, o autor de A Revolução pendente. Feminismo e democracia, Carlos Diegues, Iria Sobrino representando a Estaleiro Editora e o representante do próprio centro social, Ramiro Vidal, que fez uma breve apresentação para inaugurar o evento.

Iria Sobrino realizou achegou ao público o projecto editorial, explicando as suas origens, funcionamento e o seu caracter plurinormativo. A continuação, C. Diegues embarcou-se numa descrição da trajectória do livro, seguida de uma aproximação geral do pensamento crítico feminista, incidindo, ao final, na praxe deste aparato teórico, produto das múltiplas modificações que experimentou o feminismo na última metade do século XX. Fruto das suas conclusões, suscitou-se um interessante debate.

Para ler a notícia deste acto no blogue do C. S. Gomes Gaioso, aqui.

Estaleiro Editora no Foro Social Galego

Com a colaboração do Centro Social Mádia Leva, Estaleiro Editora apresentará, no Foro Social Galego, o seu projecto editorial e alguma das suas últimas novidades.

No “Espaço de Comunicação”, o acto terá lugar entre as 12:00 as 12:30 de amanhã, dia 6 de Dezembro, na sala 5 da Faculdade de Filologia da Universidade de Santiago de Compostela.

Para saber mais do FSG clica aqui.

Para conhecer o programa do FSG clica aqui.

Letras non subvencionadas

Continuamos co espazo que este último número do Protexta dedica a Estaleiro e á edición libre:

Ser “referente daquelas criadoras e consumidoras que, como as in­tegrantes deste projecto, deman­dam uma alternativa ao circuito oficial da literatura e do pensamento subsi­diados e tem como objectivo a criaçom de um espaço de liberdade para a dina­mizaçom cultural, a inovaçom literária e o pensamento crítico”. Deste xeito se presentaba en sociedade na primavera deste 2008 Estaleiro Editora; impulsada por xente de letras que rolda a trintena e que atoparon en Internet o punto de apoio para dar saída a obras con voca­ción independente e sen preocupación polo destino final ou as posíbeis trans­formacións dos seus textos.

En apenas oito meses de vida, autores coma Alberto Lema, Rubén Ruibal ou Car­los Diegues xa confiaron os seus textos –aínda que non en exclusiva– a un proxec­to que non procura subvencións e rexeita as vías de distribución tradicional. Accede­mos así a volumes que o visitante do es­pazo web de Estaleiro pode descargar e ler no seu ordenador, aínda que tamén poden ser mercados ao máis que módico prezo de seis euros nunha ducia de puntos de venda en diferentes puntos do país.

Poderiamos preguntarnos, neste pun­to, as razóns que levaron aos impulsores de Estaleiro a optar polo papel, se temos en conta que elixen un sistema de edi­ción e licenza que ten en Internet o seu campo natural de vida. Segundo apunta a editora no que poderiamos conside­rar o seu manifesto fundacional, “o pa­pel impresso e um selo editorial sobre a capa continuam a ser objecto de desejo da maioria dos autores à procura dum lugar no campo literário, e até requisi­to imprescindível para conseguir o re­conhecimento dos pares ou, por exem­plo, para integrar umha associaçom de escritores”. Así as cousas, apuntan, a súa intención última non é outra senón “modificar esta situaçom, legitimando, criando, abrindo portas e caminhos ao presente, pensando no futuro dos cria­dores e da sua produçom”.

Deixamos, como de costume, para o final, unha ollada ao plano visual do sitio web de Estaleiro. Sobria, branca e negra, esta é unha páxina que, en opi­nión de quen asina, cumpre case á per­fección o papel para o que foi creada: servir de soporte para un proxecto no que a web é só a ferramenta para pre­sentar o que é nuclear: as obras litera­rias. Só anotaremos ao pé un defecto: o escaso ritmo de actualizacións do blo­gue que inclúe a propia web.

O importante investimento que supom a ediçom em imprensa tradicional tem representado historicamente um travom para aqueles que quigérom transgredir, criar novos caminhos e , em definitiva, evoluir, se o conceito de evoluçom fai al­gum sentido no que di respeito à literatu­ra ou à cultura. É principalmente por isso que muitos desses originais que os edi­tores recebem nom passam de ser umha ediçom pensada, e ainda bem se chega a ser pensada, para ter a possibilidade de se converter depois, anos depois, em ediçom póstuma e até, em determinadas ocasions, muito tempo depois, em parte do cánone promovido polas instituiçons culturais dum estado *. // D. L.

* Extracto do Manifesto fundacional

de Estaleiro Editora